Ermenek Düğün Gelenekleri

ERMENEK DÜĞÜN GELENEKLERİ
KIZ İSTEME: Kız istemede kız tanıdık ya da akraba olabileceği gibi dışarıdan yabancı biri de olabilir. Eskiden daha çok köyden tanıdık,akraba olan bilindik ailelerin kızları istenirdi. Oğlan evi daha çok kendi ekonomik durumuna uygun, aile yapısına uygun tanıdık bildik kişilerin kızlarını istemeye giderdi. Kız tanıdık biri olabileceği gibi dayısının kızı, halasının kızı ya da daha uzak bir akrabanın kızı da olabilir. Oğlanın annesi babası şu ailenin kızı bize münasip der ve oğlanın görüşü de alınarak kız istemeye gidilir.Oğlanın görüşü alınır fakat daha çok anne, babanın görüşleri önemlidir.
Günümüzde ise akraba evlilikleri görülse bile eskiye oranla çok değildir. Artık gençler evlenecekleri kişileri kendileri bulmaktadır. Görücü usulü değil; gençler konuşarak, görüşerek birbirlerini tanımaktadır. Bu tür evliliklerde oğlanın ve kızın görüşü önemlidir. Ailenin görüşü arka planda kalır. Kız ve oğlan birbirlerini sevdikleri ve istedikleri için kız tarafı da oğlan tarafı da onların evlenmelerine karşı çıkmaz.
Kız tanıdık veya yabancı olsun oğlan evi kız tarafına kızı görmek için haber yollar. Önce oğlanın annesi, ablası ve kadın akrabaları kızı görmeye giderler. Bu arada oğlan evi kızın ve kız evinin tertip düzenine, hizmetine ve saygısına dikkat eder. Kız güler yüzlü mü misafirperver mi saygılı mı buna bakılır. Kız tarafının olumlu davranması ve oğlan tarafının kız tarafını olumlu bulması sonucunda oğlan, oğlanın annesi, babası oğlan tarafının büyükleri kız istemeye giderler. Kız isteme olmadan önce oğlan evi ve kız evi birkaç kez görüşür, tanışır, kaynaşır.Oğlan evi kız evini araştırır kız evini daha yakından tanıyan kişilerden kız evinin soyu, sülalesi, geçmişi hakkında bilgi edinir. Aynı işlemi kız tarafı da yapar. Görüşmeler ve araştırmaların sonucu olumlu olursa, iyi olduklarına kanaat getirirlerse kız istemeye karar verilir.
Büyükler oğlanla birlikte kız istemeye giderler. Hal hatır sorulması yapılır.Kız, misafirlere kahve ikram eder, kahveler içilirken oğlan tarafının büyüklerinden sayılan bir kişi “Kızınızı Allah’ın emri peygamberimizin kavli ile oğlumuza istemeye geldik ” der ve kızı ister. Kız tarafı uygun görürse ” Hoş geldiniz sefalar getirdiniz Allah yazdıysa olur inşallah” der. Kız tarafı uygun görmez ise münasip bir dille “Nasibinizi başka yerde arayınız” der. Bazen de kız tarafı “Bir düşünelim, tanışalım, danışalım” der. Kız tarafı eğer kızı verecek ise ağız tadını gönderin der ve söz kesmeye hazırlanılır. Oğlan tarafı ağız tadını getirerek söz kesilir.


SÖZ KESME: Kız istemeden sonra kız tarafı kızı verdiklerini beyan ettiklerinde sıra söz kesmeye gelir. Söz çok kalabalık bir şekilde değil genellikle aileler arasında olur. Ailenin ileri gelen yakın akrabaları ve büyükleri bulunur. Söz kesmede herhangi bir yüzük takılmaz. Yüzük nişanda takılır. Söz kesmede genellikle gelin için alınacaklar, geline takılacak takılar, ziynet eşyaları, alınacak kıyafetler, ev eşyaları, nişan- düğün tarihi, düğünün hangi mevsimde olacağı, söz kesmeden sonra gelen nişan için yapılacak hazırlıklar, geline ne kadar takı takılacağı, ev eşyalarının ne zaman alınacağı yani kısacası; kız evinin ve oğlan evinin nişan ve düğün için neler yapacağı, neler alacağı ayrıntılı bir şekilde konuşulur.
Nişan ve düğün için yapılacaklar konuşulduktan ve bir karara varıldıktan sonra hoca tarafından Kur’an okunur ve dua edilir böylece söz kesilmiş olur. Sözü tatlıya bağlamak amacıyla şerbet içilir, lokum-bisküvi veya çikolata yenir.
Söz kesildikten sonra ikinci bir gelişte oğlan evi kıza bir takı getirir. Aradan bayram geçerse kız verilip söz kesildikten sonra ramazan bayramında oğlan evi kız için hediye getirir, bayramlık kıyafet alınır. Kurban bayramındaysa kız evine kurbanlık gider, kurbanlık koçun boynuzuna bilezik hediye olarak takılır, daha sonra birtakım elbise ya da oğlan evinin gönlünden ne geçerse, ekonomik durumu neye müsaitse geline hediye alınır. Alınan hediyeler kurban bayramından bir gün evvel kız evine gelir. Kurban bayramı günü kurban da kesilir, şu gelin adayının kurbanı kesilmiş denir, etrafa duyurulur ve kurban dağıtılır.
Bu yörelerde söz kesme, nişan düğün ardı ardına olur. Söz kesmeden hemen sonra nişan ve ardından hemen sonra da düğün yapılır. Bu törenlerin arası çok uzun tutulmaz. Eğer oğlan evi çiftçilik yapıyorsa hemen harmandan sonra düğünü yapar. Oğlan evi başka bir işle uğraşıyorsa da en kısa sürede hazırlıklarını tamamlar ve nişandan sonra hemen düğünü yapar.


NİŞAN: Söz kesildikten sonra hemen nişan hazırlıklarına başlanır. Nişan kız evinde ya da oğlan evinde olur. Fakat genellikle kız evinde olur. Ev müsait değilse bir birleşme yeri yani salon tutulur orada nişan yapılır. Nişan, söz gibi aile arasında yapılmaz. Nişan daha kalabalık yapılır. Tanıdıklar, akrabalar, komşular davet edilir. Nişan kalabalık da yapılsa yine de kişi sayısında bir sınırlama yapılır. Tutulan salon kaç kişilikse ona göre davet listesi hazırlanır. O listede yazan kişileri nişana çağırmak için ekonomik durumu iyi olmayan bir kişi tutulur. Buna “Geliş Tutma” denir. Kız evi de oğlan evi de bir kadını geliş tutar. Bu kişi tek tek dolaşarak o listede yazan kişileri nişana davet eder. Önce nişan sahibinin selamını verir. Şu kişinin kızının ya da oğlunun şurada şu tarihte nişanı var buyurun gelin der. Davetli kişi de davet için gezen kadına gönlünden ne koparsa bir şeyler verir.
Nişanda ikram olarak yemek verilmez. Eskiden durumu iyi olanlar nişanda yemek ikram ederlermiş fakat artık nişanda yemek verme kültürü yok denecek kadar azdır. Nişan evde olursa çay, kuru pasta ikram edilir. Eğer nişan salonda olursa yaş pasta ya da kuru pasta ve meşrubat ikram edilir.
Nişanda oğlan evi geline takı takar. Fakat takıların tamamı takılmaz. Bir miktar takı takılır geri kalanı düğünde takılır. Bazen belki ileride nişan bozulur diye hiç takılmadığı da olur. Çünkü nişan bozulduğu zaman takıları geri istemek ayıp kabul edilir. Nişan bozulduğu zaman kimin nişanı bozduğu önemli değildir oğlan evi de kız evi de alınan hediyeleri birbirlerine geri gönderir.
Nişanda gelin ve damat adayına nişan yüzüğü takılır. Kırmızı bir şeridin bir ucuna oğlanın yüzüğü bir ucuna kızın yüzüğü bağlanır. Gümüş bir tepsinin içinde yüzükler gelir. Oğlan evinden ya da kız evinden sözü geçen saygı duyulan bir kişi kısa bir konuşma yapar, yüzükleri gençlere takar ve şeridi keser. Yine söz kesmede olduğu gibi nişanda da hoca tarafından dua okunur.
Nişana gelen misafirler de gelin ve damat adayına takı takar. Daha çok para takılır. Kıza takılan takılar kızda, oğlana takılan takılar oğlanda kalır.
Nişan da yapıldıktan sonra sıra düğün hazırlıklarına gelir. Nişandan sonra düğün hazırlıkları için iki aile birbirine çok sık gelip gider. Düğün hazırlıklarına başlanır.


DÜĞÜN: Nişan merasiminden sonra sıra düğün hazırlıklarına gelir. Düğün hazırlıkları oğlan ve kız evinin birbirlerine bohça götürmesiyle başlar. Kız tarafı ilk önce erkek tarafına bohça götürür. Bohçanın içinde damat için çamaşır, kıyafet, damat terliği, damat ayakkabısı, damat havlusu yani bir insan için ne lazımsa onlar alınır bohçalara konulur ve oğlan evine gönderilir. Aynı işlemi oğlan evi de yapar. Gelin için çamaşır, ayakkabı, terlik, pijama, kıyafet, havlu gibi yine ihtiyacı olan her şey alınır bohçalara koyulur ve kız evine gönderilir. Kız ve oğlana alınan eşyalar dışında kayın anneler(kaynana) ve kayın babalar(kaynata) ve kardeşler için de bazı hediyeler alınır ve yine bohçalara konulur ve gönderilir. Bu işleme bazı yörelerde “Dürü Hazırlama” da denir.
Bohça göndermeden sonra kızın çeyizi sandıkla oğlan evine gönderilir. Oğlan evi sandığı almaya geldiğinde “Sandık Parası”  verir. Sandık parası verilir ve sandık oğlan evine getirilir. Çeyiz oğlan evine geldikten sonra çeyiz serme işlemi yapılır. Kızın evinden getirilen çeyiz kızın yakın akrabaları tarafından eve yerleştirilir yani eve serilir.
Çeyiz sermeden sonra “Sandık Göre Gitmişler” ismini verdikleri düğün alışverişine çıkılır. Kız tarafı ev için gerekli olanları beğenir oğlan tarafı parasını öder. Bu alışverişe kızın ve oğlanın yakın akrabaları, anne ve babaları olmak üzere kalabalık bir şekilde gidilir.
Yine nişanda olduğu gibi düğün için de “Geliş Tutma” yapılır. Yoksul, ekonomik durumu iyi olmayan bir kadın bulunur bu komşulardan biri de olabilir o kişi tek tek dolaşıp düğüne çağırılacak tanıdıkları, akrabaları düğüne davet eder. Geliş tutan kişiye ya para ya da yiyecek malzemesi verilir.
Ermenek yöresinde verilen düğün yemeğine “Velime” denir. Bu yemek oğlan evi tarafından hazırlanır. Durumu iyi olanlar üç dört gün düğün yemeği verir. Düğün pazar olacaksa çarşamba veya perşembe gününden yemek verilmeye başlanır. Durumu iyi olmayanlar ya bir gün ya da sadece yakın akrabalarına yemek verir. Bir aşçı tutulur ve yemekler o kişiye yaptırılır. Yemeği yapan aşçı genellikler kadındır. Aşçının yanında ona yardım edecek üç dört tane yardımcısı bulunur. Bunun yanında komşular da yemek yapımı için aşçıya yardım eder. Aşçıya yemekleri yapması karşılığında para verilir.Düğün yemekleri beş altı çeşit yapılır. Bamya, etli pilav, yoğurt çorbası, su böreği, sebze yemeği, baklava, sarma, fasulye yemeği ve oklava çekmesi tatlısı çeşitlerinden oluşur. Ayrıca oğlan evinin komşuları ve akrabaları tarafından düğünden birkaç gün önce “Yufka”  adı verilen ekmek de yapılır. Bu ekmek sadece düğünde değil normal günlerde de yapılır.
Oğlan evi, damının kenarına bayrak asar. Bayrak asılan yer düğün evidir. Gelin almaya giderken bayrakçı bu bayrağı kaldırır ve gelin almaya vardıklarında kız evinin damına asar. Bayrak kız evinin damından inmeden gelin alıcı kalkmaz.
Düğün günü oğlan “Damat Tıraşı” olur. Damat tıraşı için ayrı bir tören yapılmaz. Düğün evine berber getirilir yada Damat berbere gider orada tıraş olur. Berber bıçak kesmedi bıçağı bilettirelim gibi sözlerle damattan ve damadın yakınlarından bahşiş almaya çalışır. Daha eski dönemlerde damat tıraşı köy meydanında davul ve zurna eşliğinde yapılırmış. Şimdi ise berberde yapılır.
Düğün, günümüzde olduğu gibi salonda değil kız ve oğlan evinde ayrı ayrı yapılır.  Kına gecesi düğün olarak kabul edilir. Kına genellikle cumartesiyi pazara bağlayan gece yapılır. Kına gecesi hem kız hem oğlan evinde yapılır. Kıza da oğlana da kına yakılır. Oğlana oğlan evinde kına yakılır. Oğlan evinde yapılan kınada daha çok oğlanın arkadaşları bulunur. Bu esasen bekârlığa veda gecesi gibi bir şeydir. Oğlana yakılacak kına kız evinden gönderilir.Oğlan iki rekât namaz kılar namazdan sonra orada bulunan kişiler seccade üzerine altın ya da para koyar. Böylece oğlan evine bir katkı sağlanmış olur. Erkek kınasını isteyen yapar istemeyen erkek kınası yapmaz. Kız kınası ise her gelin için yapılır. Kız evinde olur. Kınadan önce gelin kına için hazırlanır. Eskiden kuaföre gitmek çok yaygın olmadığı için gelini kız arkadaşları hazırlar. Gelinin kınada giyeceği kıyafet gelir ve geline giydirilir. Bu allı pullu göze görünür, kırmızı, pembe ya da mavi bir tuvalettir. Böylece gelin kına için hazırlanır.Kız evine oğlan evinden de misafir gelir kız eviyle birlikte yöresel ve  milli oyunlar oynanır.
 Kız evinde olan kınanın masraflarını kız evi karşılar. Gerekli sandalye, masa verilecek ikramlar kız evi tarafından hazırlanır. Lokum, şeker, çay ya da soğuk içecek ikram edilir. İkramdan sonra oğlan evinde olduğu gibi kız evine de gelen davetliler altın ya da para takar. Kına gecesine gelmeyen ya da gelip de takı takmayan misafirler gelin almadan sonra gelin oğlan evine geldiği zaman da takısını takabilir. Kına kız evinde hazırlanır kızın bir yakını tarafından geline kına yakılır. Kına yakılırken gelinin elinin içine arılık olsun diye altın koyulur. Kına yakıldıktan sonra “Gelin Okşama” yapılır. Gelin okşama “kızım seni anan mı verdi baban mı verdi kınan mı yakıldı” diye gelini ağlatırlar. Gelin okşama, esasında gelin ağlatmadır. Kına yakıldıktan sonra biraz daha eğlence yapıldıktan sonra kına yakma merasimi sona erer.
 Günümüzde ise erkek ve gelin için ayrı ayrı kına gecesi yapılmaz. Kına için bir mekân ayarlanır. Damat ve geline birlikte kına yakılır. Kınada ikram olarak çerez ( leblebi, üzüm, fıstık, nohut..)  ve içecek ikram edilir. Çerezler çerez paketine paketlenir ve gelen misafirlere kına yakıldıktan sonra dağıtılır. Ayrıca küçük kına keseleri hazırlanır o da gelen misafirlere dağıtılır. Günümüzde yapılan kınada herhangi bir takı takılmaz çünkü kına gecesinden hariç başka bir gece düğün yapılır. Takılar düğünde takılır.
Kına akşamının ertesi günü gelin alma yapılır. Gelin almada gelin gelinlik giyer. Gelini yine arkadaşları hazırlar giydirir. Gelinin başına “Veli” denilen allı pullu bir örtü örtülür. Gelin evden çıkmadan gelinin babası ve erkek kardeşi kuşak bağlar. Eskiden böyle bir gelenek yoktur fakat günümüzde bu gelenek yaygındır. Gelin ayakkabısını giymeden önce gelinin babası ayakkabının içine altın ya da bir miktar para koyar. Gelinin ayakkabısını babası giydirir. Gelin evden çıkmadan bir odaya kilitlenir ve gelini almaya gelen damadın yakınlarından “Kapı Açma Parası” alınır. Para alınmadan kapı açılmaz. Bu günümüzde de yaygın olarak yapılan bir gelenektir.Oğlan evinden gelin almaya gelenlerle birlikte kıbleye dönülür ve dua okunur. Oğlan evi dualarla gelini alır ve evlerine getirir. Gelinin yanında yengesi ya da bir akrabası bulunur. Oğlanın yanında ona yardım eden sağdıcı bulunur. Sağdıç gelin alındıktan sonra gelin arabasının önünü kesen çocuklara para dağıtır. Sağdıç sadece damadın olur gelinin sağdıcı yoktur. Oğlan evine varılınca damat dama çıkar,gelinin başına bozuk para ve leblebi serper. Serpilen paraları  ve leblebileri çocuklar kapışır.
Gelin oğlan evine geldiğinde gelin için kurban kesildiği de olur. Gelin kurban üstünden atlatılır. Bu gelinin kocası için kurban olmaya razı olduğu anlamına gelir. Başka bir gelenek de gelin kapıdan girmeden kapının yanına bir kap içinde su konulur gelin kapıdan geçerken o suyu devirir. Buna “Su Deptirme” adı verilir.Bir de geline keser ve çivi verilir çakması için bu çiviyi sağlam çakması gerektiği söylenir. Bu gibi gelenekler bu yörede çok fazladır. Bu işlemlerden sonra kayınvalide (kaynana) gelinin başında bulunan örtüyü açar. Şimdi damat açıyor ve ondan sonra öpüyor, o zaman kayın valide gelinin yüzünü açar ve takmak istediği bir takı varsa takar. Gelin de kayın validesinin elini öper ve evin büyük salonuna geçer. Oğlan evinin bütün tanıdık ve akrabaları gelini görmek için oğlan evine gelir. Damat gelini alır odalarına götürür buna “koltuğa alma” denir. Orada damat geline takı takar ve tekrar alkışlar eşliğinde kalabalığa çıkarlar. Takı takmayan o sırada takı takar ve oğlan evinde eğlenceye devam edilir.
Yatsı namazından sonra damat eve katılır. İmam nikâhı kıyılır. Resmi nikâh düğün olasıya kadar geçen sürede kıyılır. Resmi nikâh yapılmadan imam nikâhı kıyılmaz.İmam nikâhı mutlaka gerdek gecesi öncesi yatsı namazı sonrası kıyılır. Daha sonra evde gelin ve damattan başka kimse kalmaz.Damat ve gelin yalnız bırakılır böylece düğün sona ermiş olur.
Kız evi gerdek gecesinde gelin ve damadın yemesi için tatlı gönderir. Buna “Gelin Önlüğü” denir.  Gelin önlüğü gerdek gecesinin sabahında da kız tarafı bir kez daha gönderilir.
Gelin alındıktan bir gün sonra bir eğlence yapılır. Bu eğlencenin adına “Teftere” denir. O gün gelin renkli kıyafet giyer. Yine saçı makyajı yapılır. O gün oğlan evinin günüdür çünkü kız evi gelecektir. Oğlan evi ikram edeceklerini hazırlar. Baklava ya da başka bir tatlı ikram eder. Yemek vermek isterse yemek de verebilir. Oğlan evinin durumu neye müsaitse onu yapar. Kız evi kalabalık bir şekilde oğlan evine gelir. Gelinin sadece akrabası, komşuları gelir gelinin annesi ve babası gelmez.Oğlan evinin akrabaları da gelir. Teftere eğlencesinde gelin, yakınları, oğlan evinden gelen kişiler oyun oynar eğlence yapar. Teftere yapılırken oğlan buna katılmaz. O ya arkadaşına ya da başka bir yere gider. Yemekler yenir kahveler içilir sonra herkes dağılır.Düğünden sonra bir hafta içinde erkek tarafı gelinle beraber el öpmeyekız evine, anneye babaya gelir. Kız tarafı da biraz uzun bir süre sonra kızlarını görmeye giderler. Böyle gidip gelmelerle akrabalık ilişkilerini geliştirmiş olurlar.
  • İLETİŞİM / ULAŞIM

    Adres: Ermenek Belediye Binası
    Taşbaşı Mahallesi, 70400
    Ermenek / KARAMAN / TÜRKİYE
    E-mail: info@ermenek.bel.tr
    Tel: +90 338 716 19 91
    444 73 31 ( Beyaz Masa )
    © Copyright 2016. (All rights reserved) Tüm hakları Ermenek Belediyesi 'ne aittir, Ermenek - Karaman - TÜRKİYE.